Có những thương hiệu bắt đầu bằng một nhà máy lớn, nguồn vốn khổng lồ hoặc một kế hoạch kinh doanh được chuẩn bị kỹ lưỡng. Nike thì khác. Câu chuyện của Nike bắt đầu với một chàng trai trẻ tên Phil Knight, một đôi giày chạy bộ và một niềm tin rằng những đôi giày tốt hơn có thể giúp vận động viên chạy nhanh hơn.Từ một doanh nghiệp nhỏ bán giày trong cốp xe, Phil Knight cùng Bill Bowerman đã từng bước xây dựng nên một trong những thương hiệu thể thao nổi tiếng nhất thế giới. Đằng sau logo Swoosh ngày nay là câu chuyện về khởi nghiệp, thất bại, đổi mới và sự kiên trì kéo dài nhiều thập kỷ. Cùng Doanh Nhân Kỷ Nguyên Số khám phá rõ hơn về cuộc đời của tỷ phú Phil Knight nhé!Phil Knight là ai?Phil Knight là doanh nhân người Mỹ, đồng sáng lập Nike cùng huấn luyện viên điền kinh Bill Bowerman.Trước khi Nike trở thành một thương hiệu toàn cầu, Knight và Bowerman vận hành một công ty có tên Blue Ribbon Sports (BRS). Công ty được thành lập vào năm 1964 và ban đầu tập trung phân phối giày chạy bộ của Nhật Bản.Nhưng vào thời điểm đó, không ai có thể biết rằng doanh nghiệp nhỏ ấy sẽ trở thành nền móng của Nike.Câu chuyện bắt đầu từ một ý tưởngNăm 1964, Phil Knight khi đó mới 26 tuổi. Ông vừa hoàn thành chương trình MBA tại Stanford Graduate School of Business. Trước đó, Knight từng là vận động viên chạy cự ly trung bình tại Đại học Oregon dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên Bill Bowerman.Chính mối quan hệ giữa vận động viên và huấn luyện viên này sau đó trở thành nền móng cho một trong những thương hiệu thể thao lớn nhất thế giới.Knight tin rằng giày chạy bộ của Nhật Bản có thể cạnh tranh với các thương hiệu Đức vốn đang chiếm ưu thế trên thị trường Mỹ. Từ ý tưởng ấy, Blue Ribbon Sports ra đời.300 đôi giày và một “văn phòng” trong tầng hầmNgày nay, Nike sở hữu những cơ sở nghiên cứu và khuôn viên doanh nghiệp quy mô lớn. Nhưng những ngày đầu lại rất khác.Theo tư liệu từ Nike, vào tháng 4/1964, khoảng 300 đôi giày được chuyển đến nhà của Bill và Lota Knight tại Portland, Oregon. Phil Knight cất những thùng giày trong tầng hầm của gia đình.Đó gần như là “văn phòng” đầu tiên của doanh nghiệp. Không có một trụ sở hoành tráng. Không có đội ngũ bán hàng đông đảo.Không có thương hiệu Nike.Phil Knight phải tự lái chiếc Plymouth Valiant của mình đến các trường trung học quanh Portland để tìm cách bán giày cho các vận động viên. Có thời điểm, khách hàng thậm chí tìm đến nhà ông để mua giày.Hình ảnh ấy rất khác với Nike của hiện tại. Nhưng cũng chính từ những chuyến đi bán hàng như vậy, Knight bắt đầu hiểu điều mà một doanh nhân cần hiểu nhất: khách hàng thực sự cần gì?>> Tham khảo thêm: Steve Jobs – Người đàn ông đã thay đổi thế giới công nghệ bằng những ý tưởng táo bạoBill Bowerman và cuộc cách mạng từ bên trong đôi giàyNếu Phil Knight mang đến tầm nhìn kinh doanh, Bill Bowerman lại có một lợi thế đặc biệt: ông hiểu vận động viên.Là một huấn luyện viên điền kinh, Bowerman không chỉ quan tâm đến vẻ ngoài của giày. Ông muốn tạo ra những đôi giày nhẹ hơn, phù hợp hơn và hỗ trợ vận động viên tốt hơn.Theo Nike, Bowerman là người có ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển sản phẩm của công ty và cũng là người đồng sáng lập Blue Ribbon Sports cùng Knight.Hai người tạo thành một sự kết hợp đặc biệt.Knight hiểu kinh doanh. Bowerman hiểu thể thao.Một người nhìn thấy thị trường. Người kia nhìn thấy sản phẩm.Và Nike dần hình thành từ sự kết hợp đó.Khi Blue Ribbon Sports không thể mãi bán sản phẩm của người khácCó một thời điểm Phil Knight nhận ra rằng Blue Ribbon Sports không thể mãi phụ thuộc vào sản phẩm của một công ty khác.Theo Nike Archives, khi hợp đồng với nhà cung cấp giày Nhật Bản dần đi đến hồi kết, Knight hiểu rằng tương lai của BRS phải gắn với một sản phẩm của chính mình và một bản sắc thương hiệu riêng.Đây là bước ngoặt quan trọng. Doanh nghiệp không còn đơn thuần là nhà phân phối. Họ bắt đầu trở thành một thương hiệu. Và thương hiệu ấy cần một cái tên.>> Tham khảo thêm: Nhịn ăn gián đoạn 16:8 là gì? Hành trình 30 ngày giảm cân của giới doanh nhânNike xuất hiệnNăm 1971, một đôi giày mang tên Nike được bán ra.Theo Nike Archives, đôi giày bóng đá này có giá 16,95 USD và nổi bật với logo Swoosh do một sinh viên Đại học Portland State thiết kế với mức phí 35 USD.Logo ấy ban đầu không phải biểu tượng toàn cầu.Nó chỉ là một dấu hiệu trên một đôi giày của một công ty còn rất nhỏ.Nhưng theo thời gian, Swoosh trở thành một trong những biểu tượng thương hiệu dễ nhận biết nhất thế giới.Đó cũng là một bài học thú vị về xây dựng thương hiệu: một biểu tượng không trở nên nổi tiếng chỉ vì nó đẹp; giá trị của nó được tạo ra bởi những gì doanh nghiệp xây dựng xung quanh biểu tượng ấy.Từ bán giày đến bán một tinh thầnNike dần không chỉ bán giày. Thương hiệu bắt đầu gắn sản phẩm với tinh thần thể thao, sự nỗ lực và khát vọng vượt qua giới hạn. Đây là một thay đổi quan trọng trong cách Nike xây dựng thương hiệu.Người tiêu dùng không chỉ mua một đôi giày để chạy. Họ mua một phần của câu chuyện.Từ những vận động viên chuyên nghiệp đến người chạy bộ nghiệp dư, Nike từng bước xây dựng hình ảnh thương hiệu xoay quanh con người và thể thao. Đó là cách một sản phẩm vật chất trở thành một biểu tượng văn hóa.Phil Knight không đi đến thành công bằng một đường thẳngNhìn từ hiện tại, câu chuyện về Phil Knight rất dễ được kể như một hành trình thành công. Nhưng ở thời điểm khởi nghiệp, mọi thứ không hề đơn giản. Blue Ribbon Sports từng là một doanh nghiệp nhỏ với nguồn lực hạn chế. Knight phải trực tiếp bán hàng, tìm nguồn cung và giải quyết các vấn đề về tài chính, vận hành.Doanh nghiệp càng phát triển, những vấn đề càng lớn. Chính trong quá trình đó, Knight dần xây dựng tư duy quản trị và mở rộng đội ngũ. Năm 1967, Blue Ribbon Sports mở văn phòng đầu tiên tại Portland. Theo Nike Archives, văn phòng này chỉ có mức thuê khoảng 50 USD mỗi tháng.Ngày nay, Nike có một khuôn viên toàn cầu quy mô lớn tại Beaverton, Oregon. Nike cho biết Philip H. Knight Campus được mở vào năm 1990 và hiện là một phần quan trọng trong hệ thống cơ sở của tập đoàn.Khoảng cách giữa căn tầng hầm năm 1964 và một tập đoàn toàn cầu sau này cho thấy Nike đã đi xa đến mức nào.Bài học lớn nhất từ Phil KnightCâu chuyện của Phil Knight không chỉ dành cho những người muốn xây dựng một thương hiệu giày.Nó còn là câu chuyện về khởi nghiệp trong điều kiện chưa hoàn hảo.Knight không bắt đầu với một tập đoàn.Ông bắt đầu với một ý tưởng.Sau đó là những đôi giày.Rồi đến những chuyến đi bán hàng.Tiếp theo là một thương hiệu.Và cuối cùng là một hệ sinh thái thể thao toàn cầu.Điều đáng chú ý là mỗi bước phát triển đều xuất hiện sau một giai đoạn thử nghiệm và thay đổi.Khởi nghiệp không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng lợi thếTrong thời đại hiện nay, nhiều người trẻ nghĩ rằng muốn khởi nghiệp cần có vốn lớn, đội ngũ lớn hoặc công nghệ vượt trội.Câu chuyện của Phil Knight gợi ra một góc nhìn khác.Một doanh nghiệp có thể bắt đầu rất nhỏ.Điều quan trọng là người sáng lập phải nhìn thấy một vấn đề, hiểu khách hàng và đủ kiên trì để thử nghiệm.Blue Ribbon Sports ban đầu chỉ là một nhà phân phối giày chạy bộ của Nhật Bản. Nhưng Knight và Bowerman không dừng lại ở việc bán sản phẩm của người khác.Họ muốn tạo ra sản phẩm của riêng mình.Đó chính là bước chuyển từ kinh doanh sản phẩm sang xây dựng thương hiệu.>> Tham khảo thêm: Sinh viên mới ra trường nên khởi nghiệp hay đi làm trước?Nike và bài học về đổi mớiMột trong những yếu tố giúp Nike phát triển là khả năng liên tục đổi mới sản phẩm.Bill Bowerman từng trực tiếp tìm cách cải tiến thiết kế giày để phục vụ vận động viên tốt hơn. Tinh thần thử nghiệm đó trở thành một phần quan trọng trong văn hóa Nike.Ngày nay, Nike tiếp tục đầu tư mạnh vào nghiên cứu, thiết kế và đổi mới sản phẩm.Điều này cho thấy một thương hiệu lớn không thể chỉ sống bằng thành công của quá khứ.Thị trường thay đổi thì sản phẩm cũng phải thay đổi.Từ Phil Knight nhìn về doanh nhân thời đại mớiCâu chuyện của Phil Knight đặc biệt đáng chú ý với thế hệ doanh nhân hiện nay. Ngày nay, một startup có thể tiếp cận khách hàng thông qua mạng xã hội, thương mại điện tử và AI mà không cần bắt đầu bằng một cửa hàng vật lý.Nhưng bản chất của kinh doanh vẫn không thay đổi quá nhiều.Doanh nghiệp vẫn phải hiểu khách hàng.Vẫn phải tạo ra sản phẩm có giá trị.Vẫn phải bán hàng. Vẫn phải quản lý dòng tiền. Và quan trọng nhất, vẫn phải có khả năng kiên trì trước những giai đoạn khó khăn.Công nghệ có thể giúp doanh nhân đi nhanh hơn. Nhưng tầm nhìn và sự bền bỉ mới quyết định doanh nghiệp có thể đi được bao xa.>> Xem thêm: Thương mại điện tử tại Việt Nam đang thay đổi như thế nào khi xuất hiện AI?Từ một đôi giày đến một đế chế thương hiệuNăm 1964, Phil Knight bắt đầu với Blue Ribbon Sports và vài trăm đôi giày.Năm 1971, Nike bắt đầu xuất hiện với tên gọi và biểu tượng riêng. Logo Swoosh khi ấy chỉ có giá thiết kế 35 USD.Nhưng những con số nhỏ bé ấy lại trở thành một phần của lịch sử kinh doanh.Ngày nay, khi nhìn thấy Swoosh trên một đôi giày, người ta không còn nghĩ về một doanh nghiệp nhỏ trong tầng hầm ở Portland.Họ nghĩ đến Nike. Và đó có lẽ là thành công lớn nhất của Phil Knight: biến một sản phẩm thành thương hiệu, biến thương hiệu thành biểu tượng và biến một ý tưởng nhỏ thành một câu chuyện có sức ảnh hưởng toàn cầu.Kết luậnDoanh Nhân Kỷ Nguyên Số cùng với những câu chuyện Phil Knight và Nike không phải câu chuyện về một người may mắn tìm thấy công thức thành công.Đó là câu chuyện về một doanh nhân bắt đầu từ quy mô rất nhỏ, từng bước hiểu thị trường, xây dựng sản phẩm và kiên trì theo đuổi một niềm tin.Từ 300 đôi giày được cất trong tầng hầm đến một thương hiệu thể thao toàn cầu là một khoảng cách khổng lồ.Nhưng hành trình ấy bắt đầu từ một điều rất đơn giản: Phil Knight tin rằng một đôi giày tốt hơn có thể tạo ra sự khác biệt. Và ông đã dành nhiều thập kỷ để chứng minh điều đó. Điều hướng bài viếtSinh viên mới ra trường nên khởi nghiệp hay đi làm trước? Người sáng lập Google: Câu chuyện Larry Page và Sergey Brin tạo nên đế chế tìm kiếm